Certyfikat ATEX - certyfikacja urządzeń ATEX

DYREKTYWA ATEX - SKĄD SIĘ WZIĘŁA?

Skrót ATEX to akronim pochodzący od francuskiej frazy „ATmosphères EXplosibles” i odnosi się on do atmosfery wybuchowej. Przez wiele lat niejednorodne przepisy we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej były utrudnieniem w swobodnym przepływie towarów pomiędzy państwami i należało je ujednolicić. Pierwsza dyrektywa dotycząca stref zagrożonych wybuchem została wydana w 1994 roku, a kolejna w 1998 roku. Aktualna dyrektywa ATEX 2014/34/UE obowiązuje od 2016 roku. Wprowadzenie jednolitych przepisów opierało się na zasadach nowego podejścia, określonych przez Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 roku, Dz. U. nr 138, poz. 931, które precyzowało minimalne wymagania dotyczące bezpieczeństwa urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem.

DYREKTYWA 2014/34/UE I 94/9/WE – JAKIE SĄ RÓŻNICE?

Poruszając temat certyfikacji ATEX, łatwo natrafić na informację o dwóch dyrektywach: 94/9/WE, która weszła w życie 1 lipca 2003 roku i 2014/34/UE. Założenia tych rozporządzeń w dużej mierze są takie same, ATEX 94/9/WE jest poprzedniczką drugiego rozporządzenia. Obowiązywała ona do dnia 19 kwietnia 2016 roku na terenie Unii Europejskiej. Z kolei dyrektywa ATEX 2014/34/UE weszła w życie 20 kwietnia 2016 roku. Warto tutaj dodać, że zmiana nastąpiła bardzo płynnie, nie było okresu przejściowego, ani też jednoczesnego funkcjonowania obu dyrektyw ATEX. Tak sprawne działanie pozwoliło uniknąć komplikacji na rynku urządzeń przeciwwybuchowych zarówno ze strony producentów, jak i użytkowników.

CZYM SĄ STREFY ZAGROŻENIA WYBUCHEM?

Zgodnie z wymaganiami dyrektywy Unii Europejskiej 2014/34/UE (ATEX) za zgodność wyrobu z wymaganiami spoczywa na producencie. Oznacza to, że każdy produkt, który ma mieć znakowanie CE musi przejść procedurę oceny zgodności. Normy te dotyczą zarówno wyrobów w jednostkowej produkcji, jak i na użytek własny. Wytwórca stosuje w czasie produkcji rozwiązania techniczne, które podlegają obowiązkowej ocenie zgodności z wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa w miejscu pracy i ochrony zdrowia oraz projektowania i budowy urządzeń przeznaczonych do użytku w obszarach zagrożonych wybuchem i pracy w strefach zagrożonych wybuchem zawartymi w dyrektywie 2014/34/UE oraz normach zharmonizowanych. Atmosfera wybuchowa określa mieszaninę substancji palnych w postaci gazów, pary, mgły, pyłów lub włókien z powietrzem, w warunkach atmosferycznych, w której na skutek zapłonu, spalanie rozprzestrzenia się na całą niespaloną mieszaninę. Strefy zagrożenia wybuchem podlegają klasyfikacji, a sam rodzaj strefy potencjalne zagrożonej wybuchem oraz sama strefa jest definiowana zgodnie z prawdopodobieństwem i czasem występowania atmosfer wybuchowych.

GDZIE STOSUJE SIĘ PRODUKTY Z CERTYFIKATEM ATEX?

Produkty, które posiadają certyfikat ATEX mogą być wykorzystywane w miejscach, gdzie istnieje ryzyko wybuchu. Są one m.in. przeznaczone do pracy w podziemiach. Wśród branż najbardziej narażonych na wybuch należy wymienić m.in. przemysł gazowy, petrochemiczny, recyklingowy, czy pożarniczy. Produkty objęte certyfikatem są także stosowane w przemyśle naftowym, na stacjach benzynowych, w górnictwie w kopalniach, w elektrowniach, czy zakładach produkcji chemicznej, a także farmaceutycznej. Wyroby Ex dedykowane są ponadto cukrowniom, czy dla przemysłu produkującego lakiery i farby, choć tu narażenie na wybuch jest w o wiele mniejszym stopniu. Produkty stosuje się także w warsztatach naprawczych, w procesie produkcji pojazdów oraz w zakładach środków powierzchniowo czynnych i rozpuszczalników.

Jakie są urządzenia do pracy w strefach EX i ich podział?

Urządzenia przeznaczone do pracy w strefach zagrożonych wybuchem (EX) są szczególnie zaprojektowane i zatwierdzone zgodnie z normami ATEX, aby minimalizować ryzyko wybuchu i zapobiec powstaniu zapłonu w atmosferze wybuchowej.

Unijna dyrektywa ATEX 94/9/WE, dotycząca urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem opisuje dwie kategorie urządzeń.

• W grupie I znaleźć można urządzenia przeznaczone do użytku w kopalniach podziemnych oraz na ich powierzchni, gdzie istnieje ryzyko wystąpienia wybuchu metanu i/lub pyłu węglowego.
• W grupie II znajdują się urządzenia przeznaczone do stosowania w pozostałych gałęziach przemysłu narażonych na występowanie przestrzeni wybuchowych.

Jak wybrać urządzenie do pracy w strefie EX?

Wybór urządzenia do pracy w strefie zagrożonej wybuchem powinien być oparty na kilku kluczowych czynnikach, takich jak: rodzaj substancji tworzącej atmosferę wybuchową (gaz, para, mgła, pył), jej właściwości zapalne oraz klasyfikacja strefy, w której urządzenie będzie działać. Ważne jest, aby urządzenie było przeznaczone do pracy w strefach zagrożonych wybuchem.

Postępowanie obejmuje:

• Określenie strefy zagrożenia wybuchem – Strefy są klasyfikowane na podstawie prawdopodobieństwa wystąpienia atmosfery wybuchowej. Wyróżnia się strefy gazowe (0, 1, 2) oraz pyłowe (20, 21, 22).
• Rodzaj substancji wybuchowej – Kluczowe jest zrozumienie, czy zagrożenie wynika z obecności gazów, pyłów czy mgieł. Każdy z tych materiałów ma inną temperaturę samozapłonu i energię wybuchową.
• Dobór urządzenia zgodnie z kategorią ATEX – Urządzenia muszą być przyporządkowane odpowiedniej grupie i kategorii, które określają ich odporność na wybuch.